De Thomasviering

Het concept ‘Thomasvieringen’’ is ontstaan in Finland. Een Thomasviering is een laagdrempelige viering, bedoeld voor mensen aan de rand van de kerk. De naam is ontleend aan de figuur Thomas uit het NT. die eerst wilde zien en daarna pas kon geloven.

De opbouw van een viering volgt in grote lijnen de liturgische opbouw zoals we die gewend zijn. Het meest in het oog springend is de ‘heilige chaos’ , die op de plaats komt van de overweging. In ongeveer twintig minuten kunnen kerkgangers op een eigen, creatieve manier uiting geven aan het thema van de viering. De bedoeling is dat mensen van hun plaats komen en gaan deelnemen aan één van de vormen die uitgedacht zijn. Dat kan een stilteplek zijn, een gebedsmuur waar intentie kunnen worden neergelegd, een schildertafel waarop het thema letterlijk kan worden uitgebeeld. Het kan ook een plek zijn waar liederen worden gezongen of muziek wordt gemaakt waarin het thema tot uitdrukking wordt gebracht. Één en ander zal ook afhangen van de ruimte(s) die je tot je beschikking hebt.

Na de heilige chaos worden de voorbeden gelezen die mensen hebben opgeschreven en kan de viering voortgezet worden als eucharistie dan wel een communieviering.

In schema gezet ziet een viering er als volgt uit:

1. gezamenlijke opening
2. kyrie
3. korte schriftlezing, waarop als reactie een
4. persoonlijke ervaring (ook zeer kort, plm. 1 á 2 minuten) (deze ervaring liever niet door de voorganger)
5. het "hart" van de viering, de heilige chaos
   - verschillende activiteiten
   - iedereen komt van zijn plaats
   - verschillende locaties
6. voorbeden
7. (eventueel) communieritus
8. afsluiting

Het geheel duurt niet langer dan een uur, de "heilige chaos" niet langer dan 20 minuten.

Bij een Thomasviering is het proces dat er aan vooraf gaat belangrijk. In mijn stagetijd heb ik samen met een groep jongeren (van 15-18 jaar) de viering voorbereid. We waren het er al snel over eens dat het geen viering zou moeten zijn alléén voor jongeren, maar ván jongeren voor iedereen.

Aan het begin van het proces heb ik heel vaak uit moeten leggen wat een Thomasviering nu eigenlijk was. Men stond er niet onwelwillend tegenover, maar het concept was onbekend. In de maanden van voorbereiding merkte ik dat deze tijd ook nodig was om de viering te laten ‘landen’ in de parochie. Ik heb het vaak uitgelegd: aan de ouders van de vormings- en vormselcatechese, aan de koorleden.

Voor de muziek hadden we aanvankelijk alleen iemand die djembé speelde en thuis was in de Afrikaanse muziek. Een enthousiaste vrouw die het leuk vond om mee te doen. Maar omat ik het toch wat kwetsbaar vond om op één iemand te koersen, heb ik aan de leden van, zoals dat heette, het ‘Nieuwe koor’ (een koor met prachtige stemmen) gevraagd of zij ook méé wilden ondersteunen. Zij wilden graag meedoen. Van dit koor waren een aantal mensen ouders van de jongeren die de viering voorbereidden, en zo werd de kring die de viering droeg steeds groter. En dat was een belangrijk gegeven.

Het thema van de viering was: ‘Iedereen is gelijk, toch?'

De jongeren hebben veel zelf gedaan aan de viering. Voor het kyrie zijn ze op pad gegaan om foto’s te nemen in de stad. Deze foto’s werden met behulp van een beamer geprojecteerd. Ook voor de activiteiten zijn ze zelf op pad gegaan om mensen te vragen en spullen te kopen.

We wilden graag met wat meer djembe’s werken als muzikale ondersteuning, en ik had dan ook aan de jongeren gevraagd wie daar voor zou kunnen zorgen. Zo hadden we er ongeveer drie. Tot mijn verbazing werd ik een week voor de viering gebeld door iemand cursussen gaf in djembe spelen. Zij had gehoord van de viering; of ik nog meer djembe’s nodig had, zij kon wel een aantal leveren.

En zo begonnen we de viering met een kring van djembé spelers; zij waren tot op het kerkplein te horen. Iemand zei later: ‘ik werd de kerk ingezogen door het geluid van de trommels’.

In de publiciteit is van te voren veel aandacht besteed aan de Thomasviering: stukjes in het parochieblad en posters op cruciale plaatsen.

De viering werd op zaterdagavond vóór palmpasen gehouden, een ongebruikelijk tijdstip. Maar het was goed merkbaar dat de Thomasviering was gaan ‘leven’; in de parochie: de kerk was vol met jongelui. En bij de evaluatie was één ding belangrijk: volgend jaar weer!

Tenslotte: de Thomasviering vroeg veel voorbereiding. Die tijd was nodig om én het proces bij de jongeren op gang te brengen én om de viering te laten landen in de parochie. Door het inschakelen van verschillende groepen lukte dat prima.

Het Salvatorcafé

Wat er aan vooraf ging: binnen de parochie was een ‘brainstormgroep’ opgericht die als doel had om na te denken over wat we als parochie willen, welke visie we hebben en welke vernieuwende activiteiten we zouden kunnen ontplooien. Een aantal zaken die in die groep genoemd werden was: zichtbaarheid, oecumenische contacten verbreden (niet beperken tot de jaarlijkse oecumenische viering) en nieuwe wegen zoeken om de katholieke visie en identiteit tot uiting te brengen. Dat laatste heeft geleid tot het Salvatorcafé. (De verbreding van de oecumenische activiteiten heeft geleid tot een oecumenische zangdag en een politiek café).

Het Salvatorcafé wordt ongeveer vier keer per jaar gehouden, aansluitend aan de zondagsviering van 11.00 uur.

Achterin de kerk is de dag van te voren op vernuftige wijze een soort afscheiding (staanders met mooie afbeeldingen van iconen) aangebracht, zodat je min of meer in een besloten ruimte zit.

Het concept is dat er een korte inleiding wordt gehouden door iemand, waarna er vragen gesteld kunnen worden en onderling gediscussieerd kan worden. Vanwege het tijdstip zetten we ook wat schalen met broodjes op tafel en serveren we koffie.

Het idee is dat we de inleiders vooral uit eigen kring zoeken: het is niet de bedoeling dat er grote lezingen worden gehouden,. Wel dat we met elkaar in gesprek komen over –actuele en/of katholieke- onderwerpen. Enige onderwerpen en inleiders:

1. Tom Knippers ‘Rare jongens, die Romeinen’ (over de verhouding met Rome)
2. Ellen Hogema over gastvrijheid
3. Father Onufry over de Orthodoxe Kerk plus een excursie naar zijn kerk
4. Albert Hahn over Taizé (aansluitend aan een Taizéviering)
5. Tjitte Bootsma over de ontwikkeling van het katholiek onderwijs in het Noorden.
6. Stefan Mangnus over ‘groeien in geloof’ (aansluitend aan een gezinsviering)
7. Anne Hilhorst-Joosten over de regel van Benedictus, gevolgd door een excursie naar de resten het voormalig klooster van de cisterciënzers te Aduard.

Het concept lijkt goed aan te slaan. De groep bezoeker van het café varieert tussen de 30 á 50 mensen.

Tot zover mijn bijdrage. Vragen zijn uiteraard welkom

Haren, 7 oktober 2010

Anne Hilhorst-Joosten